Aanleggen
Bij bestrating aanleggen zit het meeste werk in wat u straks niet meer ziet. Uitgraven, de fundering verdichten en de straatlaag strak afreien bepalen of uw terras over tien jaar nog vlak ligt. Het leggen van de tegels of klinkers zelf is het laatste en snelste deel van de klus.
In dit stappenplan leest u hoe u een terras, tuinpad of oprit opbouwt, van de eerste schep tot het laatste voegzand. Met een rekenvoorbeeld voor een terras van 20 m², zodat u weet hoeveel zand en materiaal u nodig heeft.
Wat u nodig heeft
Voor het grondwerk heeft u een spade, een schop, een kruiwagen en een trilplaat nodig. Een trilplaat huurt u voor een dag of een weekend bij een verhuurbedrijf. Om de hoogte en de lijnen goed te krijgen gebruikt u piketpaaltjes, metselkoord, een lange waterpas of laser en twee afreibuizen of profielen met een rechte lat om de straatlaag af te reien.
Voor het leggen zelf gebruikt u bij klinkers een straathamer en bij tegels een rubberen hamer of tegelklopper. Een stenenklem scheelt veel bukken en sjouwen bij tegels van 60×60. Voor passtukken heeft u een knipper of een diamantzaag nodig. Straathamers, stootijzers en stenenklemmen van De Wit vindt u bij ons handgereedschap.
Stap 1: bepaal hoogte en afschot
Begin niet met graven, maar met meten. Bepaal eerst waar de bovenkant van de bestrating komt. Langs het huis ligt die altijd ruim onder de dorpel van de achterdeur, zodat regenwater nooit naar binnen kan lopen. Vanaf dat punt geeft u de bestrating afschot: 1 tot 2 centimeter per meter, van de gevel af naar de tuin of naar een afvoer.
Zet met piketpaaltjes en koord de buitenranden uit en span op elk paaltje het koord op de juiste hoogte, inclusief het afschot. Dat koord is de rest van de klus uw referentie. Controleer haakse hoeken met de 3-4-5-regel: meet 3 meter langs de ene zijde en 4 meter langs de andere, dan moet de schuine lijn ertussen precies 5 meter zijn.
Stap 2: graaf uit tot de juiste diepte
Hoe diep u uitgraaft, hangt af van wat er bovenop komt en wat eroverheen gaat. De diepte is de dikte van de bestrating, plus 3 tot 5 centimeter straatlaag, plus de fundering. Graaf alle humusrijke grond, wortels en losse bouwresten weg, want die klinken in en daar ontstaan later kuilen.
| Toepassing | Bestrating | Straatlaag | Fundering | Totaal uitgraven |
|---|---|---|---|---|
| Tuinpad of terras met tegels | 4 tot 5 cm | 3 tot 5 cm | 10 tot 15 cm zand | circa 20 tot 25 cm |
| Terras met klinkers | 6 cm | 3 tot 5 cm | 15 cm zand | circa 25 cm |
| Oprit met klinkers | 8 cm | 3 tot 5 cm | 20 tot 30 cm puin of menggranulaat | circa 35 tot 45 cm |
Deze maten gelden voor een stevige zandgrond. Rond Zwolle, Kampen en Zwartsluis ligt op veel plekken klei of veen. Die grond zakt sneller en houdt water vast. Graaf daar dieper uit, leg een gronddoek tussen de bestaande grond en de fundering en kies voor een funderingsmateriaal dat goed draineert.
Stap 3: breng de fundering aan en verdicht in lagen
Voor een terras of tuinpad bestaat de fundering meestal uit ophoogzand. Breng het aan in lagen van ongeveer 10 centimeter en tril elke laag apart aan. Een dikke laag in één keer trillen verdicht alleen de bovenkant, en dan zakt de bestrating later alsnog. Licht vochtig zand verdicht het best: kurkdroog of kletsnat zand werkt slecht.
Ophoogzand bestelt u het voordeligst in een bigbag van 1 m³, die bij ons € 96,99 kost (november 2026). Voor natte grond of onder keramische tegels gebruiken veel klanten onze eigen Solid-Base. Dat is een funderingszand dat lichter is dan gewoon zand en water goed doorlaat, waardoor het minder drukt op slappe grond. Alle zand en grind in grote hoeveelheden vindt u bij grind en zand in bulk.
Leg op klei of veen eerst een gronddoek, vanaf € 0,90 per strekkende meter. Het doek voorkomt dat de fundering zich in de natte ondergrond drukt en zich met de klei mengt. Tegen onkruid helpt het weinig: dat komt bijna altijd via de voegen van bovenaf.
Stap 4: plaats de opsluitbanden
Opsluitbanden houden de bestrating op zijn plek. Zonder band lopen de randen na een tijd uit en gaan tegels en klinkers schuiven. Zet de band op het gespannen koord, op een bedje van schraal beton, en werk de achterkant af met een rug van beton tot ongeveer halverwege de hoogte van de band. Laat die rug een dag uitharden voordat u verdergaat.
Voor een terras of pad is een band van 6×20 centimeter de standaard, bij ons vanaf € 4,49 per meter. Bij een oprit kiest u een zwaardere band van 8 of 10 centimeter dik. Grijs, hanzezwart en de Oudhollandse banden van Schellevis vindt u bij de opsluitbanden. Grenst de bestrating aan grind of een border, dan is een smalle stalen of kunststof kantopsluiting vaak een strakkere oplossing.
Stap 5: breng de straatlaag aan en rei hem af
De straatlaag is het bed waarin de bestrating komt te liggen. Gebruik daarvoor brekerzand van 0 tot 4 millimeter. Dat is scherper dan gewoon zand en grijpt zich vast, waardoor de stenen minder snel verschuiven. Brekerzand heeft u bij ons in zakken van 25 kilo voor € 4,19 of in een minibag van 0,5 m³ voor € 107,99.
Leg twee afreibuizen of profielen in het zand op de juiste hoogte, met het afschot erin. Trek met een rechte lat over de buizen het zand vlak. Haal daarna de buizen weg en vul de sleuven voorzichtig op. Loop niet meer door de afgereide straatlaag, want elke voetstap wordt later een hobbel. Leg daarom altijd vanaf de bestrating die er al ligt naar voren.
Stap 6: leg de bestrating
Begin langs een rechte lijn, meestal langs de gevel of een opsluitband, en werk vanaf daar de vlakte in. Span om de paar rijen een koord om te controleren of de voegen nog recht lopen. Klinkers zet u met een smalle voeg van 2 tot 3 millimeter tegen elkaar en klopt u met de straathamer op hoogte. Tegels legt u met een voeg van ongeveer 3 millimeter en klopt u aan met een rubberen hamer, zodat ze volledig in het zand liggen en niet hol klinken.
Werkt u met klinkers, kies dan een legverband dat bij het gebruik past. Een halfsteensverband is rustig en makkelijk. Op een oprit zijn keperverband en elleboogverband beter, omdat de stenen elkaar daar in twee richtingen vasthouden en minder snel gaan schuiven onder draaiende autobanden. Leg passtukken aan het eind, en zorg dat ze niet kleiner worden dan een halve steen.
Keramische tegels? Een volkeramische tegel van 2 centimeter legt u niet in los brekerzand, maar in drainagemortel, op een gestabiliseerd bed of op tegeldragers. De stappen tot en met de fundering zijn hetzelfde. Waar de verschillen precies zitten, leest u in ons artikel over het verschil tussen een keramische tegel en een betontegel.
Stap 7: voeg in en tril af
Veeg droog brekerzand of voegzand over de bestrating tot alle voegen gevuld zijn. Tril klinkers en dikke betontegels daarna af met een trilplaat met rubbermat, zodat alles zich zet en het zand dieper in de voegen zakt. Veeg daarna opnieuw in. Keramische tegels, natuursteen en gecoate tegels trilt u niet af: die kunnen beschadigen of krassen krijgen.
Wilt u minder onkruid in de voegen, dan kunt u in plaats van brekerzand een onkruidwerend voegzand gebruiken. Welk voegmiddel bij welke bestrating past, leest u in ons artikel over voegzand en voegmiddelen.
Stap 8: na een paar weken bijvegen
In de eerste weken zakt het voegzand nog wat in door regen en gebruik. Veeg de voegen na een paar weken opnieuw vol. Dat kleine klusje voorkomt dat stenen los gaan liggen en dat onkruid een plek vindt.
Rekenvoorbeeld: terras van 20 m²
Stel, u legt een terras van 5 bij 4 meter tegen de achtergevel, met betontegels van 60x60x4 centimeter op een fundering van zand. U graaft dan ongeveer 20 centimeter diep uit. Dat is 4 m³ grond die weg moet.
Voor de fundering van 12 centimeter heeft u na verdichten ongeveer 3 m³ ophoogzand nodig, want zand verliest bij het trillen zo’n 15 tot 20 procent volume. Dat zijn drie bigbags. Voor de straatlaag van 4 centimeter heeft u bijna 1 m³ brekerzand nodig, dus twee minibags. Aan de drie vrije zijden komen 13 meter opsluitbanden. Aan tegels heeft u 20 m² nodig plus ongeveer 5 procent voor zaagwerk en breuk. Bij tegels van 60×60 zijn dat 59 stuks.
Materiaal voor de ondergrond, prijspeil november 2026: drie bigbags ophoogzand (€ 290,97), twee minibags brekerzand (€ 215,98) en 13 opsluitbanden van 6×20 (€ 58,37). Samen ruim € 565, exclusief tegels, beton voor de banden en voegzand. Tegels van 60×60 vindt u bij ons vanaf ongeveer € 27,50 per m².
Terras, tuinpad of oprit: waar zit het verschil?
Een terras en een tuinpad krijgen alleen voetgangers en tuinmeubels te verwerken. Een zandfundering van 10 tot 15 centimeter is dan op stevige grond genoeg. Een oprit draagt het gewicht van een auto, en draaiende banden trekken aan de stenen. Daar hoort een fundering van puin of menggranulaat bij, dikkere klinkers van 8 centimeter en zwaardere opsluitbanden. Tegels van 4 centimeter zijn op een oprit geen goed idee: ze breken of kantelen. Kies daar klinkers, zoals onze antraciet betonklinkers, of een tegel die voor opritten gemaakt is. Meer over de keuze van opritbestrating leest u in ons artikel over een oprit bestraten.
Veelgemaakte fouten
De meest gemaakte fout is te weinig uitgraven. Een terras dat in het eerste jaar mooi ligt en daarna gaat golven, heeft bijna altijd een te dunne of slecht verdichte fundering. De tweede fout is geen of te weinig afschot, waardoor er na elke bui plassen blijven staan. Die plassen worden in de winter ijsplekken en zorgen voor groene aanslag.
Ook vaak mis: bouwzand of speelzand als straatlaag gebruiken in plaats van brekerzand, door de straatlaag lopen nadat die is afgereid, en de opsluitbanden zonder betonrug plaatsen. Elke fout is klein, maar samen bepalen ze of u over een paar jaar opnieuw moet leggen.
Veelgestelde vragen over bestrating aanleggen
Hoe diep moet ik uitgraven voor een terras?
Voor een terras met tegels van 4 centimeter op stevige zandgrond rekent u op ongeveer 20 tot 25 centimeter. Op klei of veen graaft u dieper uit. Voor een oprit is 35 tot 45 centimeter gebruikelijk.
Welk zand gebruik ik onder bestrating?
Ophoogzand of een funderingszand voor de fundering, en brekerzand van 0 tot 4 millimeter voor de straatlaag waar de bestrating in komt te liggen. Gebruik geen bouwzand of speelzand als straatlaag, dat is te fijn en te rond.
Hoeveel afschot moet bestrating hebben?
Reken op 1 tot 2 centimeter per meter, van de gevel af. Bij een terras van 4 meter diep ligt de buitenrand dan 4 tot 8 centimeter lager dan de kant bij het huis.
Is worteldoek onder bestrating nodig?
Op zandgrond meestal niet. Op klei of veen wel, als scheiding tussen de natte ondergrond en de fundering. Tegen onkruid helpt het weinig, want dat groeit vooral in de voegen.
Kan ik zelf bestrating aanleggen?
Ja, een terras of tuinpad met betontegels of klinkers is goed zelf te doen als u de tijd neemt voor de fundering. Een stratenmaker legt op een voorbereide ondergrond 20 tot 40 m² per dag. Als doe-het-zelver haalt u meestal de helft, en het grondwerk kost vaak net zoveel tijd als het leggen.
Wanneer is de beste tijd om te bestraten?
Elk moment dat de grond niet bevroren of doorweekt is. Voorjaar en najaar zijn ideaal. Wie in de winter bestelt, heeft het materiaal klaarliggen zodra het weer het toelaat.
Alles voor uw bestrating op één adres
Van ophoogzand en brekerzand tot opsluitbanden, tegels en klinkers: we leveren het in de juiste hoeveelheden en bezorgen met eigen transport. Twijfelt u over de opbouw of de hoeveelheden, neem dan uw maten mee naar onze showtuin aan de Herfterlaan in Zwolle. We rekenen het samen met u uit en zetten alles op een offertelijst.


