Onderhoud
Water dat bevriest, zet zo'n negen procent uit. In een beregeningsleiding kan dat water nergens heen, dus knapt de leiding, de fitting of de sproeier. Het vervelende is dat u daar pas in het voorjaar achter komt, als u het systeem aanzet en de tuin op drie plekken een fontein blijkt te hebben. Beregening winterklaar maken is een uur werk en voorkomt precies dat.
In dit artikel leest u in zes stappen hoe u uw beregeningssysteem leeg en veilig de winter in krijgt, wanneer het gebeurd moet zijn en wat u doet als de vorst u voor was.
Waarom uw beregening niet vorstvrij ligt
Beregeningsleidingen liggen meestal 25 tot 40 cm diep. Dat is prima voor de aanleg, maar ruim boven de diepte waarop de grond in een strenge winter bevriest. Reken er dus niet op dat de grond uw leidingen beschermt. De kwetsbaarste onderdelen zitten bovendien boven de grond of vlak eronder: de buitenkraan, de pomp, de magneetkleppen en de sproeiers zelf. Die bevriezen het eerst.
Zorg dat het systeem leeg is voordat de eerste nachtvorst komt. In Oost-Nederland kan die er eind oktober al zijn, dus wacht niet op de weersverwachting: een leeg systeem heeft nergens last van, een vol systeem gokt elke nacht opnieuw.
Stap 1: sluit de watertoevoer af
Draai de kraan of kogelkraan dicht waarmee de beregening op het water is aangesloten, bij het tappunt of bij de pomp. Vanaf nu kan er geen nieuw water meer het systeem in.
Stap 2: tap de leidingen af
Open de aftapkraan op het laagste punt van het systeem en laat het water eruit lopen. Ligt uw systeem op afschot naar dat punt, dan loopt het grootste deel er vanzelf uit. Zet ook de sproeiergroepen even open, zodat er lucht bij kan en de leidingen echt leeglopen in plaats van vacuüm te trekken.
Stap 3: blaas de leidingen door (de zekerste methode)
Aftappen alleen laat vaak restwater achter in lage lussen en in de sproeiers zelf. Wie het goed wil doen, blaast het systeem door met een compressor. Sluit de compressor aan op het vulpunt en blaas groep voor groep door, tot er bij de sproeiers alleen nog nevel uit komt. Gebruik lage druk, zo'n 3 bar en zeker niet de volle tankdruk, en laat sproeiers niet minutenlang droog meedraaien: dat is slecht voor het binnenwerk. Geen compressor? Dan is grondig aftappen op het laagste punt het minimum, maar bij lange of vlak liggende leidingen blijft doorblazen de zekerste route.
Stap 4: maak de pomp en hydrofoor leeg
Een pomp met water erin is in één vorstnacht kapot. Draai de aftapplug open en laat de pomp en een eventuele hydrofoortank helemaal leeglopen. Leeg ook de zuigleiding en de voetklep. Kunt u de pomp losnemen, zet hem dan vorstvrij weg in de schuur of kelder; zo niet, dan is leeg en afgedekt het minimum.
Stap 5: magneetkleppen en beregeningscomputer
Zet bij het doorblazen de magneetkleppen handmatig open, zodat ook daar het water uit verdwijnt. Haal daarna de batterijen uit de beregeningscomputer en bewaar een losneembaar exemplaar binnen; bij een vast buitenmodel haalt u de voeding eraf. Zo voorkomt u lekkende batterijen en een computer die in het voorjaar raar doet.
Stap 6: buitenkraan en losse slangen
Vergeet het gewone werk niet: buitenkraan dicht op de binnenafsluiter, aftappen en de kraan open laten staan, zodat restwater ruimte heeft. Tuinslangen en druppelslangen legt u leeg en bergt u binnen op. Een druppelsysteem is wat vergevingsgezinder dan een vaste leiding, maar leeg de winter in gaat ook daar het langst mee.
Vuistregel: klaar vóór de eerste nachtvorst, en begin bovengronds. De kraan, de pomp en de sproeiers vriezen als eerste kapot; de ingegraven leiding volgt pas bij langere vorst.
Te laat? Dit doet u als het al gevroren heeft
Heeft het al een nacht licht gevroren voordat u eraan toekwam, raak dan niet in paniek: één korte nacht is zelden fataal voor ingegraven leidingen. Zet het systeem niet aan om te testen, maar maak het alsnog leeg zodra het kan. Controleer in het voorjaar groep voor groep op natte plekken en sproeiers die geen druk opbouwen. Is er toch iets gesneuveld, dan valt de schade meestal te overzien zolang het bij losse onderdelen blijft: losse sproeiers, fittingen, kogelkranen en magneetkleppen vindt u gewoon in ons beregeningsassortiment. Een nieuwe magneetklep kost ruim € 30 per stuk; vervelender wordt het pas als een leiding onder de bestrating gesprongen is en er graafwerk nodig is. Precies daarom loont dat ene uur in oktober.
Veelgestelde vragen over beregening winterklaar maken
Wanneer moet mijn beregening winterklaar zijn?
Voor de eerste nachtvorst. In Oost-Nederland kan die eind oktober al vallen, dus plan het klusje in oktober en wacht niet op de weersverwachting.
Kan ik mijn beregening winterklaar maken zonder compressor?
Ja, door het systeem via het laagste punt grondig af te tappen en de groepen open te zetten. Doorblazen blijft wel de zekerste methode, vooral bij lange of vlak liggende leidingen waar restwater in achterblijft.
Moet een druppelsysteem ook winterklaar gemaakt worden?
Ja. Druppelslangen zijn flexibeler en vergeven een beetje restwater eerder, maar leeg laten lopen en binnen opbergen voorkomt scheurtjes en verstopte druppelaars in het voorjaar.
Het heeft al gevroren. Is mijn systeem nu kapot?
Niet per se: één lichte vorstnacht overleeft een ingegraven systeem meestal. Maak het alsnog leeg en test in het voorjaar per groep op lekkage en drukverlies voordat u het seizoen start.
Beregening uitbreiden of vervangen voor volgend seizoen?
De winter is de rustigste periode om uw beregening te plannen: uitbreiden, vernieuwen of voor het eerst aanleggen. In onze showtuin aan de Herfterlaan in Zwolle helpen we u op weg, en met een vrijblijvende offertelijst weet u precies wat u in het voorjaar nodig heeft. We denken graag met u mee.